به گزارش نبض بورس، هیات عالی بانک مرکزی با هدف جذب منابع ارزی سرمایه‌گذاران و هدایت آن به سمت تأمین مالی طرح‌های صادرات‌محور، «دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی» را به تصویب رساند؛ دستورالعملی که هرگونه تسویه ریالی را ممنوع کرده و چارچوب فعالیت صندوق‌های ارزی را به‌صورت شفاف مشخص می‌کند.

تصویب دستورالعمل صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی

روابط عمومی بانک مرکزی اعلام کرد: «دستورالعمل ناظر بر عملیات ارزی صندوق سرمایه‌گذاری در دارایی ارزی با درآمد ثابت ارزی» در راستای اجرای بند (ح) ماده ۴۴ قانون بانک مرکزی و پس از برگزاری جلسات مشترک میان بانک مرکزی، مرکز مبادله ارز و طلای ایران و سازمان بورس و اوراق بهادار، در تاریخ ۲۰ دی ۱۴۰۴ و در پنجاه و دومین جلسه هیات عالی بانک مرکزی به تصویب رسید. این دستورالعمل مشتمل بر ۲۷ ماده و ۳ تبصره است و چارچوب فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را به‌صورت دقیق و الزام‌آور تعیین می‌کند.

هدف از راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی

بر اساس ماده ۲ دستورالعمل، صندوق سرمایه‌گذاری ارزی با هدف جمع‌آوری منابع ارزی سرمایه‌گذاران و سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ارزی تشکیل می‌شود.
تأمین مالی طرح‌های صادرات‌محور، مدیریت ریسک سرمایه‌گذاری ارزی و بهره‌مندی از صرفه‌جویی ناشی از مقیاس از مهم‌ترین اهداف این صندوق‌ها عنوان شده است.

فعالیت این صندوق‌ها تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار و منطبق با قوانین و مقررات ارزی کشور انجام خواهد شد.

ممنوعیت کامل تسویه ریالی

مطابق ماده ۳ دستورالعمل، انتقال مالکیت واحدهای سرمایه‌گذاری و همچنین تسویه وجوه ناشی از ابطال واحدها، صرفاً به صورت ارزی و بر مبنای ارز منتخب صندوق انجام می‌شود.
بر این اساس، هرگونه تسویه وجه به‌صورت ریالی در صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی ممنوع اعلام شده است. این موضوع یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های صندوق‌های ارزی با سایر ابزارهای سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه به شمار می‌رود.

تعیین سقف صدور واحدهای سرمایه‌گذاری

بر اساس ماده ۴ دستورالعمل، سقف قابل صدور واحدهای سرمایه‌گذاری در تمامی صندوق‌های ارزی هر سال تا پایان اسفندماه توسط بانک مرکزی تعیین و به سازمان بورس اعلام می‌شود.
هرگونه تغییر در این سقف در دوره‌های کمتر از یک سال، صرفاً با تأیید کمیسیون ارز امکان‌پذیر خواهد بود.

محل‌های مجاز سرمایه‌گذاری صندوق ارزی

طبق ماده ۵ دستورالعمل، صندوق سرمایه‌گذاری ارزی مجاز است در اوراق ارزی و گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌گذاری (خاص) ارزی ایفای تعهد پذیره‌نویسی و تعهد خرید انجام دهد.
این موضوع دامنه ابزارهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های ارزی را مشخص و چارچوب ریسک‌پذیری آن‌ها را محدود می‌کند.

نحوه سرمایه‌گذاری سرمایه‌گذاران در صندوق ارزی

بر اساس ماده ۶ دستورالعمل، سرمایه‌گذاران می‌توانند از طریق تحویل ارز اسکناس یا حواله ارزی به مدیر عملیات ارزی و مطابق با اساسنامه و امیدنامه صندوق، در صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی مشارکت کنند.

همچنین طبق ماده ۷، سرمایه‌گذاری از محل اسکناس ارزی، درآمدهای ارزی غیرصادراتی، منابع ارزی مازاد بر تعهدات ارزی صادراتی و ارزهای با منشأ خارجی مجاز است.
در مقابل، خرید واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق ارزی از محل منابع ارزی مشمول تعهد ارزی صادراتی، صراحتاً ممنوع اعلام شده است.

شرایط ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری

مطابق ماده ۱۵ دستورالعمل، ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق ارزی صرفاً از طریق ارز اسکناس یا حواله ارزی و فقط با ارز منتخب صندوق مجاز است.

همچنین بر اساس ماده ۲۳، پرداخت مبلغ حاصل از ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری تنها در قالب ارز منتخب صندوق انجام می‌شود.

در ماده ۲۴ نیز تأکید شده است که مبالغ مانده کمتر از ۵۰ واحد ارز منتخب در زمان ابطال، به‌صورت ارزی در حساب ارزی سرمایه‌گذار واریز خواهد شد.

جمع‌بندی

تصویب دستورالعمل صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی را می‌توان گامی مهم در جهت توسعه ابزارهای مالی ارزی، جذب نقدینگی ارزی سرگردان و تقویت تأمین مالی طرح‌های صادرات‌محور ارزیابی کرد. حذف تسویه ریالی، شفافیت در منشأ ارز و نظارت هم‌زمان بانک مرکزی و سازمان بورس، از مهم‌ترین ویژگی‌های این دستورالعمل است که می‌تواند به افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران و تعمیق بازار سرمایه ارزی کشور منجر شود.